ATTENTION

Please note that this site is now an archive site and is no longer being updated. Updates ceased in May 2003.

For current information please go to

www.paclii.org

FEKAUAKI MOE 'APIAKO LAO

Koe polokalama ‘a e ‘Univesiti ‘o e Pasifiki Tonga (USP), ‘oku ne ‘oatu ha ‘atakai makehe ki he ako lao ‘o e feitu’u ‘o e Pasifiki Tonga. ‘Oku ne tohoaki mai ‘a e tokolahi ‘o e kau ako mei he ngaahi fonua pe ‘o e feitu’uni.’I he ongo tafa’aki ni fakatou’osi, koe fo’i lea tene fakamatala’I lelei koe" faikehekehe".Koe faikehekehe ‘o e ngaahi fonua ‘oku tupu mei ai ‘a e natula makehe ‘o e polokalama makehe ‘e fai ‘a e fe’ao atu moia ‘i he kaha’u. Ka neongo ia ‘oku matu’aki mahino pe ki he ‘apiako ka tonu ‘a e founga ‘e vete ‘aki ‘a e palopalema ni ‘e hoko ia koe taha hono ngaahi malohinga.

Koe fatongia foki ‘o e ‘apiako lao ke fakahoko e ako’i ‘o e lao, pea fakahoko moe ngaahi fekumi ‘o fakamamafa ki he Pasifiki Tonga. Ka koe ‘uhi koe lahi ‘a e ngaahi fonua ‘oku kau kiai (Koe fonua ‘e 12- pea moe ngaahi fonua kehekehe pe) kuo pau ai koe founga faiako ‘e makatu’unga ‘I he fakafehoanaki  (comparative base)

Talu hono fokotu’u ‘I he 1884 moe fakamamafa a e polokalama ki he ako’i ‘oe kau ako taimi kakato pe ‘i he apiako. ‘Oku fakahoko ‘a e ta’u ‘uluaki ‘o e polokalama ‘i he Laucala campus ‘o e USP ‘i Suva, pea ‘i he Emalus Campus ‘i Port Vila, Vanuatu.’Oku toki fakakakato leva ‘a e ta’u 2, 3 moe 4. Kaneongo ia kuo kamata ngaue ‘a e apiako ke fai ‘a e polokalama LLB’i he founga fe’ave’aki (by extention) pea ‘e fakafiemalie pea mo faingofua ange ki he ako kihe mata’i tohi laô.

‘Oku taumu’a foki ‘a e apiako lao USP ke a’usia ‘a e lelei taha ‘i he founga ‘o e fakahoko ‘o e ako lao. Koe fakahoko ‘ome ako lao ‘oku fakatefito ‘i he tamasi’i pe ta’ahine ako kae fakahoko ‘ehe kau ngaue kuo nau ma’u ‘a e ngaahi fakamo’oniako moe taukei fe’unga, pea nau faifoki moe nhaahi fekumi he ngaahi mala’e ‘aku tuha pea moe feitu’uni.

‘Ihe ta’u kotoa pe ‘oku tohoaki’i mai ‘ehe ‘apiakoni ha  kau ‘a’ahi ‘iloa ‘o nau tanaki mai ‘ihe ngaahi founga  kehekehe pe honoako’i ‘o e polokalama LLB pea kohono  fakahoku ‘o e ngaahi polokalama fekumi ‘i loto pe ‘i he   ‘apiako.’Oku toe tokoni foki ‘a e ‘apiako ‘i he ngaahi me’a  lahi ki he ngaahi komiti lao moe fakalaka ‘o e ma’u’ana ‘o e tokoni fakalao,’o e feitu’uni. `Oku fengaue’aki ‘a e ‘apiako moe Institute of Justice of Applied Legal Studies, ‘a ia ‘oku ne fakahoko ‘a e teuteu’i pea moe ako’I ‘akinautolu   ‘oku amanaki ngaue fakalao.

Kuo ‘osi fakamahino’i mahino foki ‘e he akolao ‘i mamani koe taha ‘ia ‘oe founga lelei ke ma’u ai ‘a e ngaue ‘a e (employment), ‘o ‘ikai koe mala’e pe ‘o e ngaue fakalao, ka ‘i he mala’e ‘o e komeesi,ngaahi naue ‘anga,p[ule’i pe fakalele ‘oha fa’ahinga ngue’anga pea moe ngaahi fatongia ki he kakai. Kohono fakalea ‘e taha, koe ako lao kuo ‘alu pe ke ofi ange ki he ngaahi poto fakalukufua, kae ‘ikai kei taumu’a taha pe ki he teu’i oe kau ngaue fakalaoni ha kau ma’u mata’i tohi kuo naumateuteu ngaue ‘i he ngaahi mala’e ngaue kehekehe moe ngaahi faingamaliefakafatongia kehekehe ‘i he feitu’uni. ‘E kei hoko atu pe ‘a e ‘apiako ‘i he tafa’aki ‘o e faiako,fekumi moe ngaue ma’ae komuniti ke fai ha tokoni lahi ke fakalata ‘a e ngaahi fiema’u ‘a e ngaahi Komuniti ke fai he tokoni lahi ke fakalsto ‘a e ngaahi fiema’u ‘a e ngaahi komuniti ‘o e Pasifiki Tonga.

Etched_Double_Line.gif (808 bytes)

* For information regarding the Pacific Languages Unit at USP Port Vila Campus click here.

pixgrn.jpg (632 bytes)

[About the School of Law] | [Courses Offered] | [Course Materials] | [Staff]
[Pacific Law Materials] | [Journal of South Pacific Law]
[Emalus Campus Library] | [Recommended Internet Links]
[Latest Additions]  | [Search the Site]

© University of the South Pacific 1998-2002

If you have any comments, suggestions or difficulties with using this web site please email
Robynne Blake
, Internet Project Manager, The School of Law, The University of the South Pacific or fax: (678) 27785

Last Update: Monday, June 02, 2003 08:20