|
THE DIGITAL CODE OF THE STATE OF POHNPEI |
|
|
|
|
|
POAHSOAN EN KOSONNED EN WEIPOKON
(CONSTITUTION OF THE STATE OF POHNPEI)
(In Pohnpeian)
(January 1, 2006)
Kahlohkpen Poahsoan en Kosonned wet
Ire Laud 1 Weipokon en Pohnpei oh ah Manaman
Ire Laud 3 Towe Mehlel oh Pweldak
Ire Laud 4
Kalohkpen Pwuhng Kan
Ire Laud 6 Pwuhng en Usuhs oh Usuhs
Ire Laud 7
Pwukoahn Government en Weipokon en Pohnpei
Ire Laud 8 Palien Kou Kosonned
Ire Laud 9
Palien Kakaehlaka Kosonned
Ire Laud 11
Taksis oh Mohni en Weipokon
Ire Laud 14 Government en Wehi kan oh Town
Ire Laud 15 Wiepen Wekdekla Ong Poahsoan en Kosonned wet
Kahlohkpen Poahsoan en Kosonned wet
KITAIL, ARAMAS AKAN EN WEIPOKON EN POHNPEI, me Kauno Koht wasalapalapie, ketkiongehr manamanlap en kakaun oh apwahpwalih sehd, nan wehwe oh sahpw pwukat, sang ni kalahngan wet kitail kauadahr Poahsoan en Kosonned wet.
Ni atail doadoahngki manamanlap en pein kakaun oh apwahpwalih pein kitail, kitail ahngehr ni sohpeikasal pwukoahn sinsile sapwelimatail aramas akan oh deke kan, sang met kohla oh pil rahn me pahn kohdo kan; en sinsile oh kolokol pwuhng manaman koaros en kitail aramas akan; en sinsile oh kolokol atail sohso oh wiwia kodoudoudoh kan en ehu ehu deke kan; oh en doandoare oh kairada meleilei oh mour mwahu en aramas koaros en Weipokon en Pohnpei.
Kitail kamehlele me atail kehl poahsoandahsang ni ehupenehn emen emen kitail sang kawahu, oh atail patkipene oh ehukipene lepin sed ehu, oh ni saledek en kasalehda atail men momourpene oh doadoahkpene ni meleilei oh popohl ong ni kamwaupen kitail aramas akan en wehi wet oh pil ong aramas koaros en sampah.
Ni atail kauada Poahsoan en Kosonned wet, kitail kalohkihda oh pwurehng kamehlelehda manaman unsek en Weipokon en Pohnpei.
Weipokon en Pohnpei oh ah manaman
Section
1 Wasah kan me Weipokon en Pohnpei kipe
2 Manaman en Weipokon en Pohnpei
Iretikitik 1. Wasah kan me Weipokon en Pohnpei kipe. Weipokon en Pohnpei kipe deke kan oh paina kan en Weipokon en Pohnpei, iangahki nan sed ni mwail (nautical) riepwiki koieila sang ni kilel konehng kan, kepin sed, pwelin pahn kepin sed, pilen nan madau, nahri oh ohio kan oh deke oh sehd teikan me wia kisehn ehu ehu deke kan en Weipokon en Pohnpei sang ni pwung en poadoapoad, tiahk de kosonned.
Iretikitik 2. Manaman en Weipokon en Pohnpei. Ihte ma e irairdi sang pwukoah kan me Weipokon en Pohnpei ahneki de sang ni pein ah koasoandi, pilen madau oh sehd me kadokepene deke kan oh paina kan en Weipokon en Pohnpei wia lepin sed en Weipokon en Pohnpei, sohte lipilipil ia ue, oh manaman en Weipokon en Pohnpei kipe Weipokon en Pohnpei unsek iangahki kepin sehd, pwelin pahn kepin sed, pilen nan madau, nahri oh ohio oh nahnwehweh pohn sahpw akan oh sehd akan.
Iretikitik 3. Wasa kapw. Wasa kapw ehu kak kapatapat ohng Weipokon en Pohnpei nin duen kosonned, me pil kak koasoanehdi en wia ehu government ma eh konehng. Soangen kosonned wet pahn pil koasoanehdi me kapatapat wet pahn anahne kamanaman sang aramas en usuhs en Weipokon en Pohnpei nan repen kupwur ehu ni eh pahn alehdi pali moron en usuhs kan de uen usuhs ehu me mi pohnengin pali moron me pil pahn koasoandi nan kosonned me kokouwong patapat wet.
Manamanlap
Poahsoan en Kosonned wet ih kosonned me keieu ile oh manaman nan Weipokon en Pohnpei. Ire ieu nan mwekid ehu en Government me uhwong Poahsoan en Kosonned wet sohte manaman.
Towe Mehlel oh Pweldak
Section
1 Towe Mehlel oh Pweldak ni Poahsoan en Kosonned wet eh manamanla
2 Towe Mehlel ni rahn me Poahsoan en Kosonned wet Manamanla
Iretikitik 1. Towe Mehlel oh Pweldak ni Poahsoan en Kosonned wet eh manamanla.
(1) Aramas emen me ni eh ipwidi, emen rehn eh pahpa de nohno wia towe mhelel oh pweldak en Weipokon en Pohnpei, iei me wia towe mehlel oh pweldak en Weipokon en Pohnpei, ma e wiahki ah wasahn kousoan mehlel nan Weipokon en Pohnpei.
(2) Aramas emen me wia towe mehlel de pweldak en ehu ehu wehi kan oh town nan Weipokon en Pohnpei mwohnte rahn me Poahsoan en Kosonned wet tepda manaman [Nopempe 8, 1984], wia towe mehlel de pweldak en Weipokon en Pohnpei, ma e wiahki ah wasahn kousoan mehlel nan Weipokon en Pohnpei.
Iretikitik 2. Towe Mehlel ni rahn me Poahsoan en Kosonned wet Manamanla. Aramas emen me wia towe manaman (naturalized citizen) en Weipokon en Pohnpei ni rahn me Poahsoan en Kosonned wet manamanla [Nopempe 8, 1984] wia towe mehlel en Weipokon en Pohnpei ma e wiahki ah wasahn kousoan mehlel nan Weipokon en Pohnpei.
Iretikitik 3. Wiepen Wiahla Towe Manaman. Pwihn en Kou Kosonned pahn koasoanehdi sang ni kosonned, wiepen wiahla towe manaman oh sohla wia towe mehlel oh towe manaman.
Iretikitik 4. Towe Mehlel en Wasa Kapw. Towe mehlel en wasa kapw ehu me kapatapatohng Weipokon en Pohnpei pahn wiahla towe mehlel en Weipokon en Pohnpei nin duen me koasoandi sang kosonned.
Kalohkpen Pwuhng Kan
Section
2 Saledek en Kapokon oh Kasalehda Insen
7 Kosonned me Mene Pwurala Mwuri oh Kalokolok Likin Koasoandi en
Mwoalen Kopwung
9 Pwuhng me Mehn Pahn Kadip Ahneki
10 Pwuhng en Kasaladakala me Selidi ni Wiepe Sapwung
12 Kalidu oh Koadoadoahk ni Idihd
13 Saledek en Seiloak oh Kousoan
Iretikitik 1. Lokaia oh Inting. Sohte mwekid ehu en government kak kasohwe de lidere pwuhng en aramas en lokaia, inting, oh en kasalehda ire sohte lipilipil ieu ni saledek, oh pwuhng en ale de pil rong audepen ireh kan koaros. Aramas emen kak en pwukoahki koasoai me sohte mehlel, me sohte ah pwungohng en wia, oh kauehla aramas de ede oh soangen koasoai me elehda irair keper oh dehde me pahn uhwong kosonned de karehda apwal laud ong Weipokon.
Iretikitik 2. Saledek en Kapokon oh Kasalehda Insen. Pwuhng me aramas aheni pwe en kapokon ni onepek, en wiahla pwihn, en pehsehkipene arail anahn akan, oh en kasaleiong government insenarail kan, sohte pahn irairdi.
Iretikitik 3. Pwuhng Pahrek. Sohte kosonned de mwekid ehu en government kak tiesemwehla de kerempwahla pwuhng pahrek en aramas kan, pwehki arail wia ohl de lih, arail wia kadaudok en wasahkis de menia soangen aramas, wehi me re tepsangie, ahr palien lamalam, ahr lokaia de ma re lapalap de tikitik. Sohte aramas kak irairdihsang perehreh pahrek en kosonned.
Iretikitik 4. Wiepe Pwung en Kosonned. En aramas eh mour, saledek de dipwisou sohte kak pehdsang likin wiepe pwung en kosonned. En aramas eh dipwisou sohte kak kohsang, ihte ong ni anahn en weipokon oh ni isais pwung oh konehng.
Iretikitik 5. Pwuhng kan en Inou. Sohte kosonned kak liderehda pwukoahn nan inou me momour ihte ma kosonnedo pahn doare anahn kesempwal en weipokon.
Iretikitik 6. Selidi Pwehki Pweipwand. Sohte aramas kak en selidi sangete ni kahrepe me e sohte kapwaiada ah pwukoahn pwainla ah pweipwand.
Iretikitik 7. Kosonned me Mene Pwurala Mwuri oh Kalokolok Likin Koasoandi en Mwoalen Kopwung. Sohte aramas emen pahn dipaneki eh wia mwekid ehu me kosonned sohte wiahki me dihp ehu ni ahnsou me e wiawi. Kalaudlahn kalokepen dihp ehu sohte kak en doadoahk ong dihp kan me wiawi mwohn kalaudlao. Sohte aramas emen kak kedierekda me e dipaniki dihp ehu de ale kalokepen dihp likin koasoandi en Mwoalen Kopwung ehu me kosonned koasoanehdi.
Iretikitik 8. Ropirop oh Pehdda.
(1) Pwuhng me aramas ahneki me silehdi paliwararail, imwarail, neirail doaropwe kan, oh arail dipwisou kan sang mwekid soh konehng en roprop oh pehdda, likin wiepe pwuhng oh konehng sohte pahn ohla.
(2) Sohte kisin likou en mweidada ropirop, de alahldahn
mehn kadehdeh, kak wiawi, ihte ma mie kahrepe mwahu me kadehdehpe wiawi pahn
menen kaula, oh kisin likouo kawehwehda ni dehde wasa me ropirop pahn wiawihe,
oh aramas de dipwisou me pahn alahlda.
Iretikitik 9. Pwuhng me Mehn Pahn Kadip Ahneki.
(1) Nan mwekid en kadipadip koaros, mehn pahn kadip sohte pahn dipaniki dihp ehu lau e dehdehda ni mehlel oh sohpeikasal me e dipada.
(2) Mehn pahn kadip pahn mwadang ese mour oh kahrepen kadip; e pahn aneki pwuhng en ale soun sawas; e pahn ahneki pwuhng en kopwung ni ahnsou mwadang mwohn weipokon, oh kopwung sou poupoar; e pahn ahneki pwuhng en pein kilang oh rong soun kadehdeh kan me uhwong oh en kapeidak irail ni unsek, e pahn ahneki pwung en pekihda kisin likou en pehkiek ong ah mehn kadehdeh oh soun kadehde kan; oh e sohte pahn idihdiong en kadehdeh pein ih.
(3) Sohte aramas emen pahn kak mihla pahn kopwung en dihp tohtohsang pak ehu ong dihp te ieu.
(4) Pweinen kasaladekiala mehn pahn kadip me uwe nohn laud de koasoandien kalokolok ni pweipwei me nohn laud sohte kak koasoandi.
(5) Kalokolok koasukuloal de me sohte konehng sohte kak wiawi.
Iretikitik 10. Pwuhng en Kasaladakala me Selidi ni Wiepe Sapwung. Pwuhng en kasaladakala aramas me selidi ni wiepe sohte pwung sohte pahn kopwoupwoula, likin wiepe me koasoandi sang kosonned ni ahnsou me doarepen wiepokon udahn anahn, ni ahsnoun pingiping en wehi de moromor nan pwungen government oh aramas de keper karuaru en mahwin sang liki.
Iretikitik 11. Kalokolok en Kamakamala. Kamakamala sohte pahn wia kalokepen dihp.
Iretikitik 12. Kalidu oh Koadoadoahk ni Idihd. Kalidu sohte mweimwei. Koadoadoahkih aramas ni idihd sohte mweimwei, ihte ma e wia kalokepen dihp mwurin aramas emen eh dipadahr nin duwen koasoandi en kosonned.
Iretikitik 13. Saledek en Seiloak oh Kousoan. Likin ire kan me kekeuda pwehn apwalih oh kolokol roson mwahu, meleilei oh onepek en weipokon, towe mehlel en Weipokon en Pohnpei ahneki pwuhng oh saledek en seiloakseli oh kousoanla wasa sohte lipilipil nan Weipokon en Pohnpei.
Iretikitik 14. Mwekid en Sounpei.
(1) Ni ansoun mweimwau, sohte sounpei kak kousoan nan ihmw ieu ni ah sohte ale mweimwei sang aramas me imwanikio oh tohn ihmwo, de ni ahnsou en mahwin, ihte nin duwen me koasoandi sang kosonned.
(2) Pweipwei pwung udahn pahn koasoandiong ni doadoahngki, alehda, de kauehla dipwisou me en aramas, oh ong ni olahn aramas oh mehla me kohsang ni mwekid en sounpei. Soangen pweipwei wet pahn wia pwukoahn pwihn en sounpei me karehda ohla pwukat.
Tiahk
Section
2 Perehrehn Tiahk oh Wihwia Kodoudoudo kan
Iretikitik 1. Perehrehn Tiahk. Poahsoan en Kosonned wet wauneki, lirohrohki oh kolokol tiahk oh wihwia kodoudoudoh kan en ehu ehu wehi kan en Weipokon en Pohnpei.
Iretikitik 2. Perehrehn Tiahk oh Wihwia Kodoudoudo kan. Government en Weipokon en Pohnpei pahn wauneki oh perepereh tiahk oh wihwia kodoudoudoh kan en Weipokon en Pohnpei. Kosonned kan kak kokouda pwehn doare tiahk oh wihwia kodoudoudoh kan. Ma mie me uhwongada ehu kosonned pwukat pwehki dene eh uhwong ireh ieu me pid pwuhng en aramas me koasoandier nan Poahsoan en Kosonned wet, kosonnedo pahn wie manamante, ni kadehdeh mehlel eh kasalehda me iei tiahk oh wihwia kodoudoudowo me sansal oh kin wihwiawi, oh wiepen perehrehu konehng, nin duwen Mwoalen Kopwung Ileihle enWeipokon en Pohnpei eh pahn teneki oh koasoanehdi.
Iretikitik 3. Pwukoahn Peneinei.
(1) Pwehn kakehlaka oh kolokol onepek mwhau oh wahu penehn nan peneinei kan en Weipokon en Pohnpei, nin duwen ahnepetail, Poahsoan en Kosonned wet pohnese oh wauneki manaman oh pwukoah me sahm akan oh ihn akan ahneki ong neirail serihkan.
(2) Poahsoan en Kosonned wet pil pohnese koasoandi pwung kan me serihkan ahneki pwehn kakair irailda ni onepek mwahu oh wahu, nin duwen ahnepetail.
Pwuhng en Usuhs oh Usuhs
Section
2 Pwung en Iang Usuhs oh Alehdi Ohpis
5 Pekpek me Tepsang Aramas oh Repen Kupwur
Iretikitik 1. Pwuhng en Usuhs. Towe mehlel en Weipokon en Pohnpei me ni ahnsou en usuhso lelehr sounpar eisek-waluh oh saikinte dipkihda dihp toutou ehu me kareiong eh mihmi pahn kalokepen dihp ni selidi en liki, de selidien ahsnou, de pahn kalokolok en dihp toutou, pahn kak iang usuhs. Koasoandi teikan ong kak en aramas emen en iang usuhs kak koasoandi sang kosonned.
Iretikitik 2. Pwung en Iang Usuhs oh Alehdi Ohpis. Sohte tenekpen uwen paien aramas, taksis de soangen isais ehu kak kokouwong pohn pwuhng en usush de towehda ohpis.
Iretikitik 3. Wiepen Usuhs. Pwihn en Kou Kosonned pahn, sang ni kosonned, koasoanehdi wiepen kileledien tohn usuhs oh wiepen usuhs kan. Usuhs pahn kin wiawi ni rir.
(1) Usuhs lap kan en Kepina, Keriau en Kepina, oh tohn Pwihn en Kou Kosonned pahn kin wiawi ni ahnsouteieu ni pahr paieu koaros ni keriau en ni are en Sounpwung November.
(2) Usuhs tohrohr kan pahn kin wiawi nin duen me pahn koasoandi sang kosonned.
(3) Kamehlel en usuhs ma e pahn mie sang ni koasoandi en kosonned, pahn wiawi rahn rieisek waluh sang rahn en usuhs me elehda anahn en usuhs sapahlo.
(4) Ma ahnsou apwal karuaru ieu, me kalohkda sang Kepina, nin duen ineng en Poahsoan en Kosonned wet, irehdi usuhs ehu en wiawi ni ahnsou me e koasoandiongo, usuhso udahn pahn wiawi sohte pwandasang rahn silisek mwurin ahsnou apwal karuaruo eh imwisekla. Ihte ma e koasoandi sang kosonned, mwurin kopwoupwoulahn usuhso pwehki kalohkdahn ahnsou apwal karuaruo, rahn en usuhs kapwo pahn kin kalohkda sang Kepina.
Iretikitik 5. Pekpek me Tepsang Aramas oh Repen Kupwur. Pwihn en Kou Kosonned pahn, sang ni kosonned, koasoanehdi wiepen kokoudahn kosonned me tepsang aramas (initiative petition) me pahn anahne sain en sohte laudsang per cent silisek limau en irail soun usuhs kan me kilikilel nan pwuken usuhs oh repen kupwur (referendum) me pahn pil anahne sohte laudsang per cent silisek en irail me usuhs pwehn kamana kamwomwada ieu.
Pwukoahn Government en Weipokon en Pohnpei
Section
1 Pwarer en Pai oh Mour en Sahpw
8 Kairada Koiek en Tohn Doadoahk
Iretikitik 1. Pwarer en Pai oh Mour en Sahpw. Government en Weipokon en Pohnpei pahn koasoanehdi oh ni loaloapwoat doadoahki pilahn kan me pahn oarepene ire koaros ong ni wiepen kasohtik wahn pwarer en kapai kan oh poadoarepen mour oh mwakelekel en sahpw.
Iretikitik 2. Keirda. Government en Weipokon en Pohnpei pahn kairada pai en wehi oh kauada oh ni loaloapwoat doadoahki pilahn ehu ong keirdahn Weipokon en Pohnpei.
(1) Government en Weipokon en Pohnpei pahn kihda sawas en sukuhl ong weipokon. Koasoandien serihmen en iang sukuhl pahn lel pwihn ieu me kosonned pahn koasoanehdi oh koasoandi wet pahn pil ale kahkehlepe sang kosonned. Sukuhl en weipokon ong towe mehlel kan en Weipokon en Pohnpei kohda lel pwihn ieu me kosonned pahn koasoanehdi sohte pahn pueipuei. Soangen isais ieu pahn kak kokouwong sukuhl en weipokon oh pahn mihmi ni uen kak en pwain.
(2) Government en Weipokon en Pohnpei pahn koasoanehdi koasoandi en kaweid kan ong sukuhl. Sukuhl koaros en weipokon oh me kaidehn en weipokon pahn idawehn sohte tikitiksang koasoandi keiu pah en kasukuhl me pahn kin kokouda sang Government en Weipokon en Pohnpei.
(3) Government en Weipokon en Pohnpei pahn kauada oh ni loaloapwoat doadoahki pilahn kan me pahn oarepene soahng koaros ong ni kamwahula oh kalaudlahn audepen kasukuhl kan.
(4) Government en Weipokon en Pohnpei pahn kauada oh apwahpwalih wasahn pwuhk, wasahn kasale dipwisou me podepe mie, oh wasahn nekidala doaropwe kesempwal kan.
(1) Government en Weipokon en Pohnpei pahn kihda sawas akan en roson mwahu ong weipokon.
(2) Government en Weipokon en Pohnpei pahn kauada oh ni loaloapwoat doadoahki pilahn kan ong ni kamwakamwaulahn sawas akan en roson mwahu.
(3) Government en Weipokon en Pohnpei pahn koasoanehdi wiepen kaweihd sawas akan en roson mwahu.
Iretikitik 5. Poadoapaod oh Mour. Government en Weipokon en Pohnpei pahn kauada oh ni loaloapwoat doadoahki pilahn ehu me pahn oarepene ire koaros ong ni idihddahn, epwelpen, oh wiepen kolokol ire kesempwal kan en poadoapoad oh mour.
Iretikitik 6. Doarepen Weipokon.
(1) Government en Weipokon en Pohnpei pahn kauada oh ni doadoahki pilahn kan me pahn oarepene ire koaros ong ni kamwahula kan ong epwelpen aramas oh dipwisou.
(2) E pahn mie pwihn ehu nan Government en Weipokon en Pohnpei me pahn pwukoahki kolokol meleilei oh onepek ni ahnsoun moromor oh pil kahpwal laud sang mwekid en sahpw, sehd de lahng.
Iretikitik 7. Kesepwillahn Manaman. Government en Weipokon en Pohnpei kak kapwukoahki government en Wehi kan oh Town manaman en wia sawas akan me sansalehr nan Ire Laud wet, eri ahpw Government en Weipokon en Pohnpei kolokolete pwukoahn kaweid oh epwel me konehng.
Iretikitik 8. Kairada Koiek en Tohn Doadoahk. Government en Weipokon en Pohnpei pahn pwukoahki kamwakid doadoahk en tehkada oh kairada koiek en tohn doadoahk kan, nin duen me pahn koasoandi sang kosonned.
Palien Kou Kosonned
Section
1 Manaman en Palien Kauada Kosonned
7 Saledek Sang Pahn Kakos en Kosonned
12 Kamwomwadahn Kosonned kan oh Pekpek kan
13 Koasoandi ong Kamanamanlahn Kamwomwadahn Kosonned akan sang
Kepina
14 Kemwekid ong Kamwomwadahn Kosonned kan me Kepina sohte Kamana
Iretikitik 1. Manaman en Palien Kauada Kosonned. Manaman en kauada kosonned me aramas akan en Weipokon en Pohnpei ahneki mihmi rehn Pwihn en Kou Kosonned en Weipokon en Pohnpei nin duen eh koasoandi nan Poahsoan en kosonned wet. Manaman wet kipe soangen ire koaros me kosonned kak kokouwong me sohte uhwong Poahsoan en Kosonned wet.
Iretikitik 2. Lopidien Usuhs. Ehu ehu Wehi kan oh Town pahn wadiki ehu lopidien usuhs ong Pwihn en Kou Kosonned. Tohtohn tohn Pwihn en Kou Kosonned pahn koasoandi sang kosonned ni ahnsoun koasoansapahl en tohtohn weliepe me pahn wiawi nan irair en pahr eisek koaros oh kak wiawi mwurin ehu wad tohtohn aramas me manaman. Koasoansapahl en tohtohn weliepe kan pahn poahsoansang ni towe mehlel en ehu ehu Wehi kan oh Town. Ehu ehu Wehi kan oh Town udahn pahn ahneki sohte malaulausang weliepehmen.
Iretikitik 3. Ahnsoun Doadoahk. Likin towe kan me pilipilda pwehn audehda sehr tehnda kan, ahnsoun doadoahk en towe kan pahn tepda ni ehd keriau en sounpwong January mwurin arail usuhsda.
Iretikitik 4. Kak en Aramas. Sohte aramas emen kak wia tohn Pwihn en Kou Kosonned, ihte ma e mahkier sounpar rieisek limau ni ahnsou me ah dien ahnsoun doadoahk tepda; e wiahkier towe mehlel en Weipokon en Pohnpei sohte mwotomwotasang sounpar rieisek limau ni ahnsou me ah dien ahnsoun doadoahk tepda, oh e wiahier towe mehlel en lopidi me e weliano sohte mwotomwotasang sounpar silu. Aramas emen me dipikidahr dihp toutou ehu, sohte kak wia towe men en Pwihn en Kou Kosonned, ihte ma e aledier mahk me kaopwurehiong ah pwuhng kan sohte mwotomwotsang rahn weneisek mwohn ah usuhsda. Pwihn en Kou Kosonned kelepw me ahneki manaman en teneki kak en towe men.
Iretikitik 5. Peiaidahn Pwukoah kan. Sohte tohn Pwihn en Kou Kosonned men kak ale pwukoah tohrohr ehu en weipokon, doadoahkohng, de ale ehu pweipwei de soangen pweipwei sohte lipilipil sang government seulipilipil de pali en doadoahk kan me wia kisehn government de pwihn seulipilipil ieu me inoanden arail elen mwohni kan kohsang mwohni en weipokon. Tohn Pwihn en Kou Kosonned kak iang towehda pwihn en kou poahsoan en kosonned ehu.
Iretikitik 6. Alahldahn Ohpis Kapw. Nan irair en ahnsou me e usuhsdahng de idihddahng, sohte tohn Pwihn en Kou Kosonned kak en usuhsdahng de idihddahng nan ehu pwukoahn Government en Weipokon en Pohnpei, de pwukoah nan ehu ehu government en Wehi kan oh Town de ong ehu pwukoah doadoahk me kokouda de pweinen doadoahkwo kokouda de kalaudla sang ni kosonned, ahnsou seulipilipil ieu nan irair en ah dien ahsnoun doadoahk me e usuhsdahng loale. Ong ni alahldahn ehu pwukoah doadoahk nan Government en Weipokon en Pohnpei, irairdi wet sohte pahn doadoahk ma kalaudlahn pweipweio doke tohn doadoahk koaros en rahn government me pwukoah doadoahko mi loale, oh ma kalaudlahko pahn pahrek de pohnapeiteieu ong pwukoah doadoahk koaros en rahn governmentwo. Irairdi wet sohte pid emen eh pahn towehda wie kupwur en Kou Poahsoan de pil alahldahn doadoahk ehu me pweine kalaudla, ma tohn Pwihn en Kou Kosonned men sohte alehdi kalaudlahn pweipweio.
Iretikitik 7. Saledek Sang Pahn Kakos en Kosonned. Tohn Pwihn en Kou Kosonned ni irair koaros, ihte ma re mihla pahn pakaraun en dihp toutou de kaue onepek, sohte pahn kak en irairdihsang ahr saledek ni ahnsou en tiepene kan oh ni ahnsou me re kohkohlahng oh pwurupwura sang tiepen kan de koamidi mihting kan en Pwihn en Kou Kosonned. Tohn Pwihn en Kou Kosonned men pahn pwukoahki en sapengohngete Pwihn en Kou Kosonned ah iren kasalada kan me e wia nan mihting kan en Pwihn en Kou Kosonned de koamidi ieu.
Iretikitik 8. Mwekid en Wie Kupwur kan. Pwihn en Kou Kosonned pahn nekid oh intingiada audepen ah tiepeneh kan. Wie kupwur koaros en Pwihn en Kou Kosonned oh a koamidi kan pahn langadahng weipokon ihte ma, Pwihn en Kou Kosonned de koamidi tenekihda sang ni usuhs “ei” en towe kan koaros me sang ni anahnepen weipokon wie kupwuro konehng en ritidihsang weipokon. Sohte usuhs ehu en Pwihn en Kou Kosonned pahn wiawi ni rir ihte usuhs en ah ohpiser kan oh kamanamanlahn ohpiser teikan me idihdda sang kepina.
Iretikitik 9. Ropirop oh Karongorong. Nin duwen eh wia kisehn ah pwukoah kan, Pwihn en Kou Kosonned oh ah koamidi kan me aledier manaman kak wia ropirop kan, wia karongorong kan ong weipokon, eker ni menen pehkier soun kadehdeh kan oh kisin likou kesempwal kan, oh kihda kauhla. Koasoandi oh wiepen kahkehlaka manaman en kaloke me kasohwe Pwihn en Kou Kosonned oh eh manaman kan pahn kin koasoandi nan wiepen kaweid doadoahk en Pwihn en Kou Kosonned.
(1) Pwihn en Kou Kosonned pahn kin tiepene nan wie kupwur ni ehd keriau en sounpwong January en pahr koaros, de mwadangete mwurinmwo ni ahnsou konehng, ong erein ahnsou ehu oh ni soangen ahnsou kan, nin duen eh pahn kak en koasoandi sang kosonned.
(2) Wie kupwur tohrohr en Pwihn en Kou Kosonned pahn kak wiawi sang ni koasoandi en ohpiser me kakaun Pwihn en Kou Kosonned, ni pekpek en silikis ehu en towe kan koaros ni soh pohnese sehr tehnda kan, de pil sang Kepina. Ni ahnsou me Pwihn en Kou Kosonned pahn tiepene nan wie kupwur sang ni koasoandi en Kepina, Pwihn en Kou Kosonned pahn tehkete ireh kan me Kepina likwerihki tiepene wet.
Iretikitik 11. Quorum. Pakis siluh en tohn Pwihn en Kou Kosonned pahn wadiki quorum. Nempe ieu me malaulausang quorum kak kairala mihting en rahn akan, oh kak iding pwarodohn toweh kan ni soangen mwohm oh koasoandi en kalokolok kan me Pwihn en Kou Kosonned pahn kak koasoanehdi, iangahki katoktokdi en kodahn pweinarail, oh isais teikan ni lepin ahnsou.
Iretikitik 12. Kamwomwadahn Kosonned kan oh Pekpek kan.
(1) Sohte kosonned kak en kokouda ihte ma e mi ni mwomwen kamwomwadahn kosonned. Ehu ehu kamwomwadahn kosonned pahn pid irete ieu me pahn sansal ni moange. Ire ieu likin dahme sansal ni moangeu sohte manaman.
(2) Iretikitik ieu en kosonned ehu me pahn wekdekla udahn pahn sansal ni unsek nan kamwomwadahn kosonned me pahn wekidala oh ni unsek pwurehng kokouda sapahl.
(3) Moangen kamwomwadahn kosonned kan pahn kin intingda nin duen met. “E KEKEUDAHR SANG PWIHN EN KOU KOSONNED EN WEIPOKON EN POHNPEI:”.
(4) Pwehn wiahla kosonned, kamwomwadahn kosonned ehu pahn kamanamanla ni wadawad riau ni rahn riau me pahn tohrohrpeseng. Kamanaman ni keieun wadawad kak wiawi ni rahn me e kapidolong. Kamanaman ni keriau en wadawad pahn anahne usuhs “ei”, ni likwor, en pali moron en towe kan koaros en Pwihn en Kou Kosonned ni soh pohnese sehr tehnda kan.
(5) Pekpek ehu en Pwihn en Kou Kosonned ni eh pahn tepin kapidolong pahn adaneki kamwomwadahn pekpek (Resolution), oh kak alahlda ni eh pahn kamanaman ni wadawad teieu me kak pil wiawi ni rahn en kapidolongo. Kamanamanlahn pekpek ehu pahn anahne usuhs “ei” en pali moron en towe kan koaros en Pwihn en Kou Kosonned ni soh pohnese sehr tehnda kan.
Iretikitik 13. Koasoandi ong Kamanamanlahn Kamwomwadahn Kosonned akan sang Kepina.
(1) Kamwomwadahn kosonned koaros me kamanaman ehr sang Pwihn en Kou Kosonned pahn ale kadehdepen kamanamano sang rehn ohpiser me kaun oh clerk en Pwihn en Kou Kosonned oh pekederiong Kepina.
(2) Kepina pahn aheni rahn eisek, tepda wadawad sang rahn me e alehdi kamwomwadahn kosonnedo pwehn tehk, ma Pwihn en Kou Kosonned koamoaldi nan erein ahsnou ehu me sohte mwotomwotsang rahn eisek, de kairala ah wie kupwur ni ahnsou seulipilipil ehu mwohn rahn eisek me Kepina ahneki, eh pahn imwsekla. Ahnsou teikan koaros e pahn ahneki rahn silisek pwehn teneki kamwomwadahn kosonnedo.
(3) Ma Kepina pahn kamana kamwomwadahn kosonnedo e pahn sainih kamwomwadahn kosonnedo oh kamwomwadahn kosonnedo wiahla kosonned.
(4) Ma Kepina sohte kamana kamwomwadahn kosonned ehu, e pahn kapwurelahng ohpiser me kaun Pwihn en Kou Kosonned kamwomwadahn kosonnedo iangahki kahrepe kan me karehda e sohte kamana kamwomwadao. Kepina kak en sohte kamana ire ieu de ireh kei nan kamwomwadahn kosonned me pid mwohni ni eh pahn kak kihsang de katikala ire ieu de ireko, ahpw ong ni kamwomwadahn kosonned teikan e pahn kamana de sohte kamana kamwomwadahn kosonedo ni unsek.
(5) Kamwomwadahn kosonned ehu me sohte sainla de sohte kopwur pwurlahng Pwihn en Kou Kosonned nan irair en ahnsou me koasoandier pahn wiahla kosonned duwehtehte kosonned akan me Kepina sainiala.
Iretikitik 14. Kemwekid ong Kamwomwadahn Kosonned kan me Kepina sohte Kamana.
(1) Mwurin Pwihn en Kou Kosonned e aledier pakairpen sou kamanaman, kamwomwadahn kosonnedo, irehwo de irehko pahn wiahla kosonned ni eh pahn kamanamanla ni wadawad tehieu oh alehdi usuhs “ei” en silikis riau en towe kan koaros en Pwihn en Kou Kosonned ni soh pohnese sehr tehnda kan.
(2) Ma Pwihn en Kou Kosonned alehdi pakairpen so kamanamano nan irair en rahn eisek ni keimseklahn eh wie kupwur de mwurin eh kairalahr ah wie kupwur, Pwihn en Kou Kosonned kak tehksapahlih kamwomwadahn kosonnedo, ire de ireh ko, me sohte kamanaman, nan ehu wie kupwur me pahn wiawi mwrurinte mwo, mehndahte ma ire wet sohte iang papahngehng nan ireh kan me karehda wie kupwur wet.
Iretikitik 15. Kamanamanlahn Idihdda Kan. Kamanamanlahn idihddah kan, sang Kepina, en ohpiser koaros en Government en Weipokon en Pohnpei, pahn anahne usuhs “ei” en pali moron en towe koaros en Pwihn en Kou Kosonned ni soh pohnese sehr tehnda kan.
Iretikitik 16. Tohtohn Towe kan. Lau lel ahnsoun koasoansapahl en tohtohn weliepen ehu ehu lupidien usuhs eh pahn wiawi, weliepe koaros ong nan Pwihn en Kou Kosonned pahn usuhsda sang nan wehi kan oh Town nin duen met: Kapingamarangi, emen; Mwokil, emen; Ngetik, emen; Nukuoro, emen; Pingelap, emen; Net, riemen, Kolonia Town, riemen; Uh, riemen; Kitti, pahmen, Madolenihmw, pahmen; oh Sokehs, pahmen. Keieuhn koasoansapahl en tohtohn weliepeh kan pahn wiawi nan irair en sounpar eisek sang ni Poahsoan en Kosonned wet eh manamanla [kamanamanla Nopempe 8, 1984] oh pahn kin doadoahk ohng usuhs lap akan me pahn wiawi mwurin ahnsouo.
Palien Kakaehlaka Kosonned
Section
1 Kepina – Manaman en Palien Kakehlaka Kosonned
3 Kak en Aramas en wia Kepina oh Keriau en Kepina
6 Tehndahn Ohpis oh Sohla kak Doadoahk
7 Loaloapwoat ong ni Kakehlepen Kosonned kan
8 Manaman pohn Kalokolok en Dihp kan
10 Ohpis kan nan Palien Kakehlaka Kosonned
11 Koasoansapahl en Palien Kakehlaka Kosonned
Iretikitik 1. Kepina – Manaman en Palien Kakehlaka Kosonned. Manaman en apwahpwalih kemwekid kan nan Palien Kakehlaka Kosonned en Government en Weipokon en Pohnpei mihmi rehn Kepina, me pahn kin usuhsda sang soun usuhs kan me wia towe mehlel en Weipokon en Pohnpei me kilikilel nan pwuken usuhs.
Iretikitik 2. Keriau en Kepina. E pahn mie Keriau en Kepina. Keriau en Kepina pahn kin wia doadoahk kan me Kepina koasoaneiong oh doadoahk teikan me pahn koasoandi sang kosonned.
Iretikitik 3. Kak en Aramas en wia Kepina oh Keriau en Kepina.
(1) Sohte aramas men kak en wiahla Kepina de Keriau en Kepina ihte ma e ipwidihte wia towe mehlel en Weipokon en Pohnpei, e mahkier sounpar silihsek-limau oh e saikinte dipekihda dihp toutou ehu.
(2) Sohte aramas emen kak en wiahki Kepina men daulih dien ahnsoun doadoahk riau ireklahte, ihte ma aramas emen me wiahki Kepina mwotomwotasang sounpar riau nan dien ahnsoun doadoahk ieu me aramas tohrohr men usuhsdahng loale, kak wiahki Kepina dien ahsnoun doadoahk riau ireklahte mwurinte mwo.
Iretikitik 4. Usuhs. Kalangadahn eden kandideihd ong ohpis en Kepina de ohpis en Keriau en Kepina pahn mi nan kisin likou en pekpek me alehdi sain en soun usuhs manaman kan ni duen me koasoandi sang kosonned. Ma sohte kandideihd alehdi pali moron en usuhs en Kepina, usuhs sapahl pahn wiawi nan pwungen ira kandideihd riemen me alehdi usuhs keieu tohto. Kandideihd riemen me alehdi soangen tohtohn usuhs teieu wiepen kapwungala pahn koasoandi sang kosonned.
Iretikitik 5. Dien Ahnsoun Doadoahk. Dien ahnsou doadoahk en Kepina oh Keriau en Kepina pahn reireiki sounpar pahieu. Kepina oh Keriau en Kepina pahn tapiada ara dien ahnsoun doadoahk ni souwas en ni ehd keriau en sounpwong January mwurinte ara usuhsda oh ira pahn kolokol ara ohpis lau weliepera kamanamanla.
Iretikitik 6. Tehndahn Ohpis oh Sohla kak Doadoahk.
(1) Keriau en Kepina me pahn wiahla Kepina ni ahnsou me ohpis en Kepina tehnda.
(2) Keriau en Kepina pahn kin weliandi Kepina ni ahnsou me Kepina sohte mie Pohnpei de ni ahnsou me Kepina sohla kak wia ah pwukoah doadoahk. Pwihn en Kou Kosonned pahn koasoanehdi, sang ni kosonned, wiepeh kan me pahn kasalehda ma aramas emen sohlahr kak wia ah pwukoah doadoahk.
(3) Kosonned pahn koasoanehdi duwen weliandi en Keriau en Kepina ni ohpis wet eh pahn tehnda.
Iretikitik 7. Loaloapwoat ong ni Kakehlepen Kosonned kan. Kepina pwukoahki en ni loaloapwoat kakehla ireh kan koaros en Poahsoan en Kosonned wet oh kosonned koaros en Weipokon en Pohnpei.
Iretikitik 8. Manaman pohn Kalokolok en Dihp kan. Kepina kak kamwotehla, welianda de wekidala oh kihda mahk ong aramas emen me dipikidahr dihp toutou, ni eh pahn idawehn kaweid me koasoandi sang kosonned likin kakoamoaldien lapalap men me aledier pakaraun, ketimpak oh lekideksangehr nan ah ohpis.
Iretikitik 9. Repwoht kan. Kepina pahn repwohtkiong Pwihn en Kou Kosonned, ni tepin wie kupwur en nan January koaros iren Weipokon en Pohnpei oh e pil kak en wia repwoht wet ni ahnsou sohte lipilipil. E kak kaweidada kamwomwadahn kosonned kei pwe Pwihn en Kou Kosonned en tehk.
Iretikitik 10. Ohpis kan nan Palien Kakehlaka Kosonned. Tohn board kan me kin wia kaweid oh koasoanepen doadoahk kan, kaun en palien doadoahk lap kan nan Palien Kakehlaka Kosonned oh palien doadoahk teikan me wia kisehn Government oh ohpiser teikan me pahn koasoandi sang kosonned pahn kin idihdda sang Kepina oh kamanaman sang Pwihn en Kou Kosonned sang ni usuhs “ei” en pali moron en towe kan koaros ni soh pohnese sehr tehnda kan. Lapalap en palien doadoahk lap akan nan Palien Kakehlaka Kosonned oh pali en doadoahk teikan me pil wia kishen Palien Kakehlaka Kosonned pahn doadoahk pahn en Kepina eh koasoandi. Kepina kak kapidoi soangen lapalap pwukat sang nan ohpis de re pil kak lekdekla (impeached) nin duen koasoandi en Ire Laud 13 Iretikitik 6 en Poahsoan en Kosonned wet.
Iretikitik 11. Koasoansapahl en Palien Kakehlaka Kosonned. Palien Kakehlaka Kosonned, de sohte lipilipil ohpis ehu nan pali wet, kak en koasoansapahl sang kosonned de pilahn en koasoansapahl ehu sang Palien Kakehlaka Kosonned. Pilahn en koasoansapahl sang Palien Kakehlaka Kosonned pahn kin pekederieng Pwihn en Kou Kosonned sang Kepina. Pwihn en Kou Kosonned kak sohte kamana ahn Palien Kakehlaka Kosonned pilahn en koasoansapahl de ire kei nan pilahn wet nan irair en rahn silihsek mwurin eh pekederieng.
Palien Kopwung
Section
2 Mwoalen Kopwung Tikitik oh Pwihn en Tenek kan
3 Mwoalen Kopwung Ileihle: Towe Kan
4 Mwoalen Kopwung Ileihle: Manaman
5 Mwoalen Kopwung Ileihle: Palih Kan
6 Mwoalen Kopwung Ileihle: Me Kak wia Soun Kopwung
7 Mwoalen Kopwung Ileihle: Dien Ahnsoun Doadoahk
10 Koasoandi oh Wiepen Doadoahk Kan
Iretikitik 1. Manaman en Palien Kopwung. Manaman koaros me pidada kopwung nan Weipokon en Pohnpei mi nan Mwoalen Kopwung Ileihle ehu en Weipokon en Pohnpei, oh nan Mwoalen Kopwung Tikitik teikan me kosonned en Pwihn en Kou Kosonned pahn kin koasoanehdi.
Iretikitik 2. Mwoalen Kopwung Tikitik oh Pwihn en Tenek kan. Mwoalen Kopwung Tikitik oh Pwihn en Tenek kan kak kokouda sang kosonned. Mwoal puwkat kak karonge soangen ire koaros me Mwoalen Kopwung Ileihle kak karonge nin duwen me pahn koasoandi sang kosonned. Soun Kopwung koaros oh tohn Pwihn en tenek kan pahn kin idihdda sang Kepina oh ale kamanaman en pali moron en towe kan koaros en Pwihn en Kou Kosonned ni soh pohnese sehr tehnda kan.
Iretikitik 3. Mwoalen Kopwung Ileihle: Towe Kan.
(1) Mwoalen Kopwung Ileihle en Weipokon en Pohnpei pahn audaukihda Soun Kopwung Lapalap emen oh ienge Soun Kopwung sohte tohtohsang pahmen me pahn kin idihdda sang Kepina oh ale kamanaman en pali moron en towe kan koaros en Pwohn en Kou Kosonned ni soh pohnese sehr tehnda kan.
(2) Pwihn en Kou Kosonned pahn koasoanehdi sang ni kosonned, wiepen alahldahn Soun Kopwung en lepin ahnsou. Ahr idihdda pahn pil ale kamanaman en Pwihn en Kou Kosonned duwehte kamanamanpen idihddahn Soun Kopwung teikan en Mwoalen Kopwung Ileihle en Weipokon en Pohnpei.
Iretikitik 4. Mwoalen Kopwung Ileihle: Manaman.
(1) Mwoalen Kopwung Ileihle en Weipokon en Pohnpei iei Mwoalen Kopwung ehu me ah doadoahk kan pahn kin intingdi, oh ih me wia Mwoalen Kopwung me mene keieu laud nan Weipokon en Pohnpei.
(2) Palien tenek keiieu en Mwoalen Kopwung Ilehile ahneki manaman en tepin karonge oh tenekihda kopwung en pwuhng oh dihp oh kopwung seu lipilipil kan me manaman en Weipokon en Pohnpei kipe, oh manaman en kapwung sapahl koasoandi kan en Mwoalen kopwung tikitik teikan koaros, oh pil Pwihn en tenek teikan.
(3) Pali en tenek sapahl en Mwoalen Kopwung Ileihle ahneki manaman en kapwung sapahlih koasoandi kan kaoros en Pali en tenek keiieu.
(4) Pwuhng ong kopwung kapw oh repenpwung sapahl ong pwunglahng koasoandi koaros me wiawihda nan Mwoalen Kopwung teikan oh Pwihn en tenek kan ong nan Mwoalen Kopwung Ileihle en Weipokon en Pohnpei udahn pahn mie.
(5) Sohte repenpwung sapahl en ire ieu me pid Poahsoan en Kosonned wet, kosonned akan en Weipokon en Pohnpei, de tiahk kak wiawi ong ehu Mwoalen Kopwung tohrohr, likin Mwoalen Kopwung Ileihle en Weipokon en Pohnpei.
Iretikitik 5. Mwoalen Kopwung Ileihle: Palih Kan.
(1) Ihte ma mie koasoandi tohrohr ehu sang kosonned, emen emen Soun Kopwung en Mwoalen Kopwung Ileihle pahn towe Pali en tenek keiieu oh Pali en tenek sapahl en Mwoalen Kopwung Ileihle. Soun Kopwung men me iangehr kapwung ire ieu nan Pali en tenek keiieu sohte kak en iang kapwung sapahl ire wo nan Pali en tenek sapahl.
(2) Soun kopwung tehmen kak en karonge oh teneki kopwung ieu nan Pali en tenek keiieu. Sohte malaulausang Soun Kopwung silimen me pahn karonge oh tenekihda dahme pwungla nan kopwung en pali en tenek sapahl. Soun Kopwung tehmen kak wiahda koasoand en lepin ahnsou me pid kopwung sapahl, ahpw petehkpen koasoandi wet pahn wiawi sang irail soun kopwung kan me karonge kopwung sapahlo.
Iretikitik 6. Mwoalen Kopwung Ileihle: Me Kak wia Soun Kopwung. Sohte aramas emen kak en wia Soun Kopwung en Mwoalen Kopwung Ileihle, ma e saikinte lel sounpar silihsek-limau. Aramas emen me dipekidahr dihp toutou ehu, sohte kak en wia Soun Kopwung.
Iretikitik 7. Mwoalen Kopwung Ileihle: Dien Ahnsoun Doadoahk. Soun Kopwung men en Mwoalen Kopwung Ileihle pahn doadoahk nan erein sounpar eisek-riau ahpw e pahn kak uhsehla eh pwukoah lau lel ni weliepehmen me idihdahr eh kamanamanla. Soun Kopwung men pil kak pwurehng idihdda.
Iretikitik 8. Pweipwei kan. Pweinen Soun Kopwung en Mwoalen Kopwung Ihleihle, soun kopwung teikan oh tohn Pwihn en tenek kan pahn koasoandi sang kosonned. Pweinarail sohte pahn kak ketikitikla ni ahnosu me re wiwia arail pwukoah nan ohpis, ihte ma mie koasoandi ieu sang kosonned ni soangen pweipwei pahrek ehu me kipe ohpiser oh tohn doadoahk koaros en government en Weipokon en Pohnpei.
Iretikitik 9. Epwelpen Doadoahk Kan. Soun Kopwung Lapalap me pahn kaun Palien Kopwung nan Weipokon en Pohnpei. Epwelpen Palien Kopwung, tohn doadoahk kan, dipwisou, mwohni oh budget en pali wet ong pahr en doadoahk kan pahn tohrohrsang me kin wiawi nan Palien Kou Kosonned oh Palien Kakehlaka Kosonned en Government en Weipokon en Pohnpei. Soun Kopwung Lapalap pahn kin pwukoahki kaunopada budget en ehu ehu pahr ong Palien Kopwung en Weipokon en Pohnpei. Budget wet pahn pekederieng Pwihn en Kou Kosonned ni eh pahn weidla rehn Kepina. Kepina kak kapidelong ah kaweid ong budget en Palien Kopwung Kopwung ahpw e sohte kak en wekidala de katikala.
Iretikitik 10. Koasoandi oh Wiepen Doadoahk Kan. Mwoalen Kopwung Ileihle ahneki pwukoah oh manaman en kauada de wekidala koasoandi en wiepen doadoahk kan en Palien Kopwung, soun doadoahk kan, oh dipwisou en Palien Kopwung. Koasoandi pwukat pahn ahneki menen kosonned, oh Pwihn en Kou Kosonned kak wekidala koasoandi pwukat ni kosonned.
Iretikitik 11. Pwunglahn Kopwung kan. Pwunglahn kopwung kan me Mwoalen Kopwung kan oh Pwihn en tenek kan pahn koasoanehdi udahn pahn idawehn ineng en Poahsoan en Kosonned wet, oh madamadau en kopwungloal me aramas en Weipokon en Pohnpei ahneki ong ni dahme kin kasalehda me pwung oh mehlel.
Taksis oh Mwohni en Weipokon
Section
2 Taksis en Government en Wehi kan Oh Town
4 Taksis ong Dipwisoun Government
5 Taksis oh Kodahn Mwohni ong Anahn en Weipokon
7 Inou en Doadoahkihla Mwohni oh Kapidoi Mwohni
12 Petehkpen Doadoahklahn Mwohni kan
Iretikitik 1. Manaman en Kauada Taksis. Government en Weipokon en Pohnpei pahn ahenki manaman en kauada soangosoangen taksis oh isais seu lipilipil ieu me sohte irairdi nan Poahsoan en Kosonned wet.
Iretikitik 2. Taksis en Government en Wehi kan Oh Town. Government en Wehi kan oh Town kak kaueng taksis en kapatapat (surtax) pohn taksis kan me Government en Weipokon en Pohnpei kauadahr. Soangen taksis wet (surtax), me pahn kekeuda sang government en Wehi kan oh Town sohte pahn daulih per cent rieisek en tax me Pwihn en Kou Kosonned koasoanehdier, ihte ma e ni dehde mweimweida sang kosonned. Pwihn en Kou Kosonned kak kamanaiong government en Wehi kan oh Town en kauada soangen taksis teikan, nin duen me kosonned pahn koasoanehdi. Government en Wehi kan oh Town kelepw me ahneki manaman en kauada isais ong pesnes license kan.
Iretikitik 3. Wiepen Doadoahkipene Mwohni. Sohte tikitik sang per cent silihsek en taksis me Government en Weipokon en Pohnpei kin alehda sang wasah kan nanWeipokon en Pohnpei, pahn kohda nin duwen kosonned, ong government en Wehi kan oh Town, mehn sewese doadoahk kan (project) oh kamwakid government pwukat nin duwen me Pilahn kan en ehu ehu government pwukat pahn koasoanehdi. Pilahn pwukat pahn kin alahlda sang ni kosonned me Pwihn en Kou Kosonned pahn kauada mwurin karongorong me pahn alehdi kupwuren ehu ehu Wehi kan oh Town. Soangen mwohni pwukat pahn nehnepeseng ni duwen tohtohn towe mehlel en ehu ehu wehi kan oh town.
Iretikitik 4. Taksis ong Dipwisoun Government. Sohte taksis pahn kokouwong pohn dipwisou kan en Government en Weipokon en Pohnpei oh government en Wehi kan oh Town.
Iretikitik 5. Taksis oh Kodahn Mwohni ong Anahn en Weipokon. Sohte taksis ieu kak kokouda de mwohni ieu koasoandi en doadoahkla likin anahn en Weipokon.
Iretikitik 6. Wasahn Kanekid. Pwihn en Kou Kosonned pahn, sang ni kosonned, koasoanehdi ia pahn mwomwen wasahn kanekid en Weipokon en Pohnpei. Wasahn kanekid en Weipokon en Pohnpei me pahn pwukoahki nekinekid mwohni en weipokon oh soangen neknek en mwohni teikan me kokouda sang kosonned. Mwohni kan koaros en Government en Weipokon en Pohnpei pahn kapidolong ohng nan neknek en weipokon de neknek tohrohr ehu nin duwen me koasoandi sang kosonned.
Iretikitik 7. Inou en Doadoahkihla Mwohni oh Kapidoi Mwohni. Inou ong doadoahkihla mwohni oh kapidohi en mwohni sang wasahn kanekid en Weipokon en Pohnpei kak wiawi nin duwen koasoandi en kosonned.
(1) Auditor men pahn mie, me pahn idihdda sang Kepina oh ale kamanaman en Pwihn en Kou Kosonned, sang ni usuhs “ei” en pali moron en towe kan koaros ni soh pohnese sehr tehnda kan, pwehn doadoahk nan irair en sounpar pahieu oh lau lel ni ahnsou me weliepe me idihddahr kamanamanla. Nan irair en rahn silihsek mwohn ni imwin ah dien ahnsou en doadoahk en sounpar pahieu koaros, auditor pahn kak en kapidohisang nan ah pwukoah sang ni usuhs “ei” en silikis riau en towe kan koaros en Pwihn en Kou Kosonned ni soh pohnese sehr tehnda kan.
(2) Auditor me pahn pwukoahki dawih kemwekid oh doadoahklahn mwohni oh pwuken mwohni koaros me wiawiong ehu ehu pali en doadoahklap, ohpis kan, pall teikan me pil wia kisehn government, oh wasa teikan me pil kin doadoahk ohng Government en Weipokon en Pohnpei oh government en wehi kan oh town de me irail kin pein wihwia. Doupen ehu ehu pwuken mwohni kan pahn wiawi sohte mwotomwotasang pak ehu nan sounpar riau koaros. Repwoht koaros me pid mwohni me wiawi sang irail ohpiser kan en government, me pwukoahki tetehk mwekid en mwohni, pahn anahne ale kadehdehpen pwung oh mehlel en repwohto sang Auditor.
(3) Auditor pahn, nan pahr koaros, repwohtki dahme e diarada oh ah kaweid kan ong Kepina oh Pwihn en Kou Kosonned. Auditor pahn pi1 kin wia soangen repwoht tohrohr teikan oh kihda soangen ire tohrohr teikan me e pepehm konehng oh me Piwhn en Kou Kosonned pahn anahne nin duen koasoandi en kosonned.
(4) Auditor pahn kak en kaweidki government kokoudahn wiepe sonamwahu en mwekid en mwohni kan me pahn kilelehdi mwohni kan ni wiepe soanamwahu oh pwung.
(5) Auditor pahn alehda nah tohn doadoahk oh pil kak ale sawasepe ni contract, rehn irail semen en dawih doadoahklahn mwohni pwe en kak kapwaiada ah pwukoah ni soanamwahu oh pil ale soangen sawas teikan me e pepehm me e anahne.
(6) Auditor pahn nan sounpar koaros kaunopada budget en ah ohpis, oh e pahn pekederieng Pwihn en Kou Kosonned ni eh pahn weidla rehn Kepina. Kepina kak kapatahieng ah kaweid, ahpw e sohte kak wekidala de katikitikala.
Iretikitik 9. Repwoht en Mwohni. Nan irair en ahnsou ieu me koasoandi sang kosonned, Kepina pahn nan pahr koaros kadarehng Pwihn en Kou Kosonned repwoht ehu me pahn kasalehda soangen mwohni kaoros me kesikpe mie me e pahn kak rikirikda ohng Government en Weipokon en Pohnpei ohng pahr en mwohni me pahn wad mwuhri, iangahki soangen ire tohrohr teikan me pid mwohni me Pwihn en Kou Kosonned pahn anahne nin duwen koasoandi en kosonned.
Iretikitik 10. Kapidolong en Budget. Kepina pahn kaunopada budget en ohpis kan ohng pahr en mwohni me pahn wad mwuhri oh ohng wasahn doadoahk kan koaros me wia kisehn Government en Weipokon en Pohnpei, likin Ohpis en Auditor, Palien Kou Kosonned oh Palien Kopwung, oh ohng soahng teikan. Kepina pahn kadarehng budget wet Pwihn en Kou Kosonned nan irair en ahnsou me koasoandi sang kosonned. Kepina pahn ale oh pil kak kasalehda ah kaweid ohng budget en Auditor, Palien Kou Kosonned oh Palien Kopwung oh ni karuaru kadarehng Pwihn en Kou Kosonned. Budget kan pahn koasaondi ni mwohmw ehu oh kasalehda soangen ireh kan me pahn anahn nin duwen koasoandi en kosonned.
Iretikitik 11. Kosonned en Kihda Mwohni.
(1) Mwurin alahldien repwoht ohng ni kesikpen uwen nwohni me pahn kak mie oh budget ong wasahn doadoahk kan nan Government en Weipokon en Pohnpei, oh petehkpen uwen mwohni kan me pahn sewese kamwahula lap akan en Weipokon, mwohni en kamwakid soangen doadoahk teikan (project) oh sawas ohng government en wehi kan oh town, Pwihn en Kou Kosonned pahn kauada kosonned ehu me pahn mweidada mwohni ohng budget ong pahr en mwohni me pahn wad mwuhri. Kosonned en mweidada mwohni wet pil kak wekdekla ni wiepen kosonned.
(2) Likin anahn me pwarada sang ahnsou apwal karuaru me kalohkdahr sang Kepina nin duwen koasoandi en Poahsoan en Koosnned wet, sohte mwohni kak kamanamanla de kosonned kekeuda, me pahn kamanahla kodahn mwohni pwehn kawakid pali en doadoahk ieu nan Government en Weipokon en Pohnpei likin dahme koasoandi nan kosonned me kihda mwohni ong nan budget en Government en Weipokon en Pohnpei.
Iretikitik 12. Petehkpen Doadoahklahn Mwohni kan. Iren koasoandih kei pahn kokouda sang Kosonned pwehn iteite doadoahklahn mwohni kan, oh en katikala doadoahklahn mwohni kan ni ahnsou kan me mwohni en weipokon sohte pahn itar ong doadoahklahn mwohni en weipokon me pahn wiawi nan pahr en mwohnio.
Iretikitik 13. Pweipwand en Weipokon. Government en Weipokon en Pohnpei sohte kak pekihda mwohni, ni pweipwand, ni eden weipokon ihte ma e mweimwida sang kosonned, ong doadoahk me pahn utungada keirdahn pai en wehi, oh kokoudahn oh kamwaula lap en dipwisou kesempwal akan en weipokon. Kosonned koaros sang Pwihn en Kou Kosonned me mweidada pweipwand en mwohni ni eden weipokon pahn idihdda wasa me uwen mwohni ieu pahn kohsangie me pahn itar, oh mwohni wet udahn pahn koasoandieng en kapwungala pweipwand pwukat.
Sahpw
Section
1 Irairdih kan ong Inoun Doadoahki Sahpw
3 Inoun Doadoahki Sahpw me erein ahnsou sohte Dehde
6 Alahldahn Sahpw ong Anahn en Weipokon
Iretikitik 1. Irairdih kan ong Inoun Doadoahki Sahpw. Sohte inoun doadoahki sahpw, ihte sang Government de nin duwen eh koasoandi nan Iretikitik 3 en Ire Laud wet, kak daulih sounpar rieisek limau. Pwuhng ong inou sapahl oh soangen perehreh teikan pahn koasoandi sang kosonned.
Iretikitik 2. Pwungin Sapwasapw. Pwung en kak sapwasapw pahn irairdiongete tohn wehi mehlel kan me wia pwilidak en weipokon en Pohnpei ni duwen me koasoandi pahn Ire Laud 3 en Poahsoan en kosonned wet.
Iretikitik 3. Inoun Doadoahki Sahpw me erein ahnsou sohte Dehde. Inoun doadoahki sahpw me mweidohng aramas me pahn doadoahki sahpw manaman en pein sang ni eh koasoandi poupousehla eh doadoahki sahpw ong erein ansou sohte dehde sohte mweimwei.
Iretikitik 4. Kosonned en Sahpw. Pwihn en Kou Kosonned kak koasoanehdi, sang ni kokoudahn kosonned akan me pahn konehng, wiepeh kan me pahn kak mweidada inoun doadoahki sahpw oh soangen doadoahk teikan en sahpw me mi pahn irairdi en ahnsou me sansal nan Iretikitik 1 en Ire Laud wet.
Iretikitik 5. Netin Sapw. Sohte netin sapw pahn wiawi likin me pahn koasoandi sang kosonned.
Iretikitik 6. Alahldahn Sahpw ong Anahn en Weipokon. Government en Weipokon en Pohnpei kak doadoahki manaman en alehda pwuhng nan sahpw ong doadoahk en weipokon. Sohte sahpw ehu pahn alahlda lau kaweid alahldi sang government en wehi kan oh Town me sahpwo mi loale oh inoupen dahme pahn pwain de welian sahpwo wiawiong aramas me ahneki pwuhng nan sahpwo, me pil pahn iangahki inou en weliankihda sahpwo soangen sahpw ehu me pweine pahn pahrekieng sahpwo de ni pweipwei pwuhng oh konehng.
Iretikitik 7. Ohpis en Sahpw. Ong ni uen me pahn kak, pwukoah doadoahk koaros me pid sahpw pahn mi pahn ohpis teieu.
Ire Oralap Kan
Section
1 Mahsen me Manaman nan Doadoahk en Government
3 Poasen Kaun en Weipokon en Pohnpei
5 Wihwia Mwahu en Lapalap oh Tohn Doadoahk en Government
6 Wiepen Lekdeklahn Ohpiser men
7 Usuhs en Kapwurehsang Ohpiser Usuhsda
8 Pweinen Ohpiser kan en Government
9 Kalohkdahn Ahnsou Apwal Laud Karuaru kan
Iretikitik 1. Mahsen me Manaman nan Doadoahk en Government. Mahsen en Pohnpei oh English me pahn wia mahsen me manaman nan doadoahk en Government en Weipokon en Pohnpei.
(1) Dipwsou en mahwin keper me mahngidie pwoisin (nuclear), de wini (chemical), de engsuwed (gas), oh dipwisou keper ong paliwar me paiking pidada (biological weapons), mesihn en wiahda lioal me engin dipwisou keper me mahngidie pwoisin kin kamwakid (nuclear plants), oh pi1 kiden me pwukat, tetehn ma angi kehlail de luet, sohte pahn kapidolongodo, nekinek, doadoahk, sosohngpe wiawi, de pi1 lekidekla nan wasa sohte lipilipil me manaman en Weipokon en Pohnpei kipe, ihte ma soangen kemwekid ehu, ni sansal oh dehde, mweimweida sang ni pali moron en usuhs me wiawi nan repen kupwur ehu en Weipokon en Pohnpei.
(2) Pwihn en Kou Kosonned pahn kauada kosonned me pahn koasoanehdi ni kehlaihl epwelpen dipwisou keper teikan likin me sansal nan Oralap Nempe (1) en Iretikitik wet, me pahn mweidada oh iteite kapidolongodohn, nekneklahn, soasoahngpen, oh lekdeklahn dipwisou keper pwukat, nan wasah kan me manaman en Weipokon en Pohnpei kipe, ohngete soangen doadoahk kan me anahnepe mie pwehn kairada roson, doaropwen weipokon, oh keirdahn pai.
Iretikitik 3. Poasen Kaun en Weipokon en Pohnpei. Poasen Kaun en Weipokon en Pohnpei pahn koasoandi sang kosonned. Dipwisou oh sahpw kan me Government en Weipokon en Pohnpei doadoahki pahn mi pahn epwel en Government en Weipokon en Pohnpei.
Iretikitik 4. Dipwisou en Government. Dipwisou en Government sohte kak doadoahk, kesepwiliong pali ieu me kaidehn ahn government de lekdekla ihte ma e idawehn wiepeh kan me koasoandi sang Kosonned.
Iretikitik 5. Wihwia Mwahu en Lapalap oh Tohn Doadoahk en Government. Pwihn en Kou Kosonned pahn kauada kosonned ehu me pahn pangengki lapalap oh tohn doadoahk en Government en Weipokon en Pohnpei en kapwaiada arail pwukoah ni pwungin kosonned oh wihwia konehng oh mwahu, oh koasoandhei kolokol kan ong irail me sohte oke audepen kosonnedo.
Iretikitik 6. Wiepen Lekdeklahn Ohpiser men.
(1) Kepina, Keriau en Kepina, Auditor, tohn Pwihn en Kou Kosonned, Soun Kopwung kan en Mwoalen Kopwung sohte lipilipil ehu oh lapalap me idihddah kan en Government en Weipokon en Pohnpei kak en lekdeksang (impeached) nan ah pwukoah, ahpw ongete kahrepe me pahn pid wihwia sohte konehng nan ohpis, sohte kapwaiada ah pwukoah, oh sohla kak wia ah pwukoah de dipkihda dihp ehu me pahn kandandsuedihala.
(2) Ni alahldahn pekpek ehu en lekdeklahn ohpiser men en government me aledier kamanaman en pahkis siluh (3/4) en towe kan koaros en Pwihn en Kou Kosonned ni soh pohnese sehr tehnda kan, pakairpen lekdekla wet pahn ni inting wesiklahng lapalapo sang Pwihn en Kou Kosonned.
(3) Ni alahldien pakairo lapalap menet pahn koamoaldi sang ah pwukoah kan, ahpw pahn wie pweipwei awiawih pwunglahn karongorongo.
(4) Mwoalen tenek ehu me pahn audaudkihda Soun Kopwung silimen sang Mwoalen Kopwung Ileihle en Weipokon en Pohnpei pahn kokouda sang Soun Kopwung Lapalap, de sang Kepina ni ahnsou me pekpen lekdeklau uhwong Soun Kopwung Lapalap. Mwoalen tenek wet pahn idiada Soun Kadip tohrohr men me pahn ale kamanaman en pali moron en towe kan koaros en Pwihn en Kou Kosonned ni soh pohnese sehr tehnda kan. Usuhs en silikis riau en towe kan nan Mwoalen tenek wet me pahn anahn pwehn kak koasoanehdi me lapalap en Government men dipadahr oh ma e pahn lekdeksang nan ah pwukoah en ohpis.
(5) Pwunglahn karongorong kan nan soangen Mwoalen tenek wet sohte pahn doula likin pwukoah en kapidoisang lapalap en government men nan ah pwukoah doadoahk, ahpw lapalap en government men me kedierekda me e dipada nan karongorongo pahn kak en mihla pahn kadipadip en dihp, kopwung, alehdi pwunglahn kopwung me uhwong oh kalokolok nin duwen koasoandi en kosonned.
Iretikitik 7. Usuhs en Kapwurehsang Ohpiser Usuhsda.
(1) Kepina, Keriau en Kepina oh tohn Pwihn en Kou Kosonned kak kopwurpwursang nan ohpis nin duwen wiepen usuhs en kapwurehsang soangen lapalap pwukat.
(2) Pwehn kapwurehsang Kepina de Keriau en Kepina nan ara pwukoah, kisin likou en pekpek ehu me pahn sain sang per cent silihsek-limau en irail soun usuhs, me adarail kilikilel nan pwuken usuhs, udahn pahn pekederieng ohpiser me kaun Pwihn en Kou Kosonned me pahn ni ahnsouohte idiada Soun Apwalih Usuhs Tohrohr Men (Special Election Commissioner), me pahn ahneki manaman en alehda pwuken usuhs me audaudkihda eden irail soun usuhs manaman kan en Weipokon en Pohnpei. Nan irair en rahn eisek limau Soun Apwalih Usuhs Tohrohr menet pahn teneki oh kamehlelehda mehlel oh pwung en kisin likou en pekpeko (petition). Ma kisin likou en pekpeko mehlel oh pwung, usuhs en kapwurehsang lapalapo pahn wiawi nan irair en rahn silihsek mwurin kasaladahn mehlel oh pwung en pekpeko sang Soun Apwalih Usuhs Tohrohro, ni rahn ieu me e pahn koasoanehdi. Lapalap men pahn kak kapwurupwursang nan ah pwukoah ma per cent weneisek en soun usuhs manaman kan me kilikilel nan pwuken usuhs, kasalehda me re utung en kapwurpwursang.
(3) Pwehn kapwurehsang tohn Pwihn en Kou Kosonned men nan ohpis, kisin likou en pekpek ehu me sain sang per cent silihsek limau en soun usuhs kan me adarail kilikilel nan pwuken usuhs en lopidien usuhso pahn pekedereing Kepina oh ni ahnsouohte Kepina pahn kadauluhllahng Soun Apwalih Usuhs (Election Commissioner). Soun Apwalih Usuhs pahn nan irair en rahn eisek limau tehk mehlel oh pwung en pekpeko. Ma pekpeko mehlel oh pwung, usuhs en kapwurehsang weliepeu pahn wiawi nan irair en rahn silihsek mwurin rahn me Soun Apwalih Usuhso kasalehda me pekpeko mehlel oh pwung, ni rahn ieu me e pahn koasoanehdi. Tohn Pwihn en Kou Kosonned men kak kapwurupwurasang nan ohpis ma per cent limeisek ehu en irail soun usuhs manaman kan me kilikilel nan Pwuken Usuhs en lopidien usuhs me e weliweliano utung en kapwurupwurasang.
Iretikitik 8. Pweinen Ohpiser kan en Government.
(1) Kosonned pahn koasoanehdi pweipwei kan oh isais tohrohr teikan en tohn ohpis kan me usuhsda oh idihdda koaros.
(2) Koasoansapahl en pweipwei kan oh isais tohrohr teikan en tohn ohpis me usuhsdah kan oh me idihdda kan, pahn kak wiawi mwurin sounpar limau koaros.
(3) Ketikitiklahn pweipwei oh isais teikan en tohn ohpis me usuhsda oh idihdda kan kak wiawi ni ahnsou sohte lipilipil, ahpw ketikitikla wet pahn kipehdi tohn ohpis pwukat koaros ni uwe pahrek ehu ong emen tohn ohpis pwukat.
Iretikitik 9. Kalohkdahn Ahnsou Apwal Laud Karuaru kan.
(1) Kepina kak en kalohkihda me mie kahpwal karuaru de apwal laud ieu, oh koasoanehdi ireh kan me konehng wiawi pwehn kolokol meleilei en weipokon, roson mwahu de doarepen weipokon ni ahnsou apwal laud oh uk mehlel me pwaradahsang pingiping en wehi, soumwahu keper me kin pwarada ni ahsnou kan nan wasah kan, engiengin sahpw, sehd de lahng, de keper karuaru en mahwin.
(2) Kalohkdahn apwal laud karuaru ieu kak en tiesemwe pwuhng en aramas ongete nan irair en ahnsouo pwehn kolokol meleilei en weipokon, roson mwahu, oh doarepen weipokon. Kalohkdahn ahsnou apwal laud karuaru ieu kak en ale petehk keneinei sang Mwoalen Kopwung.
(3) Pwihn en Kou Kosonned kak wekidala de kihsang menen kalohk en ahnsou apwal laud karuaru ehu ni ahnsou sohte lipilipil sang ni wiepen pekpek. Pwihn en Kou Kosonned pahn tiepene nan irair en rahn silihsek pwe en tehk kalohk en ahsnou apwal laud karuaru wet. Ma kalohk en ahnsou apwal laud karuaru wet pein kasorehla mene, mene kasohrasang de kereireila sang Pwihn en Kou Kosonned, kalohk en ahnsou apwal laud karuaru ehu pahn reireiki rahn silihsek.
Government en Wehi kan oh Town
Section
1 Government en Wehi kan oh Town
2 Poahsoan en Kosonned en Wehi kan oh Town
3 Manaman en Government en Wehi kan oh Town
5 Wasah Kan me Sohte mi pahn Government Pwukat
Iretikitik 1. Government en Wehi kan oh Town. Government kan me poahsoanehda Government en Weipokon en Pohnpei, ni ahnsou me Poahsoan en Kosonned wet manamanla [Nopempe 8, 1984] iei Wein Kapingamarangi, Wein Kitti, Kolonia Town, Wein Madolenihmw, Wein Mwokil, Wein Net, Wein Ngetik, Wein Nukuoro, Wein Pingelap, Wein Sokehs, oh Wein Uh.
Iretikitik 2. Poahsoan en Kosonned en Wehi kan oh Town. Ehu ehu government pwukat kak pein kauada ah Poahsoan en Kosonned. Soangen Poahsoan en Kosonned pwukat sohte pahn uhwong Poahsoan en Kosonned wet oh kosonned akan en Weipokon en Pohnpei me wie manaman ahnsou me Poahsoan en Kosonned wet manaman [Nopempe 8, 1984] oh kak koasoanehdi pwukoahn lapalap en tiahk kan nan government.
Iretikitik 3. Manaman en Government en Wehi kan oh Town. Government pwukat kak doadoahki manaman koaros me sohte irairdi nan Poahsoan en Kosonned wet, oh kosonned akan en Weipokon en Pohnpei.
Iretikitik 4. Irepen Government Pwukat.
(1) Poahsoan en Kosonned wet sohte wekidala irepen ehu ehu government pwukat.
(2) Government pwukat sohte kak pwalpeseng de kapatpene.
Iretikitik 5. Wasah Kan me Sohte mi pahn Government Pwukat. Wasah kan me mi pahn manaman en Weipokon en Pohnpei ahpw mi likin irepen government pwukat pahn mi pahn epwelpen Government en Weipokon en Pohnpei lau lel ahnsou ieu, me sang ni kosonned me Pwihn en Kou Kosonned kauada, re wiahla kisehn ehu government pwukat ni eh alehdi utuht oh kamanaman en governmento de lau lel ni ahr pahn kokouda oh wiahla ehu government tohrohr, oh ahneki soangen pwuhng duehtehte government pwukat.
Wiepen Wekdekla Ong Poahsoan en Kosonned wet
Section
1 Kamwomwadahn Wekdekla sang Pwihn en Kou Kosonned
2 Kamwomwadahn Wekdekla Sang Aramas
3 Ire nan Kamwomwadahn Wekdekla
4 Kamanaman en Kamwomwadahn Wekdekla
5 Alahldahn Kamwomwada en Wekdekla
Iretikitik 1. Kamwomwadahn Wekdekla sang Pwihn en Kou Kosonned. Pwihn en Kou Kosonned kak kamwomwehda wekdekla ieu ong Poahsoan en Kosonned wet. Soangen kamwomwadahn wekdekla wet pahn anahne kamanaman en usuhs “ei” en pahkis siluh en towe kan koaros en Pwihn en Kou Kosonned ni soh pohnese sehr tehnda kan. E pahn pekederlahng Kepina pwehn tehk, ni mwomwen wiepe me koasoandi nan Poahsoan en Kosonned wet ong kamwomwadahn kosonned akan. Ma Kepina kamana, e pahn kolahng aramas akan pwe ren usuhski. Ma Kepina sohte kamana kamwomwadahn wekdeklau, e pahn kapwurelahng Pwihn en Kou Kosonned ni mwomw oh wiepe me koasoandi nan Poahsoan en Kosonned wet ong kopwurpwurlahn kosonned akan me sohte kamanaman. Pwihn en Kou Kosonned pahn pwurehng tehksapalih kamwomwadau. Ma Pwihn en Kou Kosonned pwurehng kamana kamwomwadahn wekdeklau sang ni usuhs “ei” en pahkis siluh en towe kan koaros ni soh pohnese sehr tehnda kan ni wiepe me koasoandi nan Poahsoan en Kosonned wet ong kamwomwadahn kosonned akan me Kepina sohte kamana, ah kamwomwadahn wekdeklau kakehr kolahng aramas akan pwe ren usuhski.
Iretikitik 2. Kamwomwadahn Wekdekla Sang Aramas. Wekdekla ieu ong Poahsoan en Kosonned wet kak kamwomwada ni pekpek ehu eh pahn pekederieng Kepina ni inting, me pahn kasalehda ni dehde oh unsek iren wekdeklao oh kolokol sain en sohte tikitiksang silikis ehu en aramas me mwararail kilikilel nan pwuken usuhs. Kepina pahn tehk pekpek wet oh, nan irair en rahn duweisek mwurin eh pekederieng, e pahn kadehdehda ma e kolokol uen totohn sain en aramas en usuhs me anahn. Mwurin kadehdehpen me iei pekpeko kolokol uen totohn sain en aramas en usuhs me anahn, kamwomwadau kakehr kolahng aramas akan pwe ren usuhski.
Iretikitik 3. Ire nan Kamwomwadahn Wekdekla. Kamwomwadahn wekdekla ieu, me sang rehn Pwihn en Kou Kosonned de pekpek ehu sang aramas akan pahn pid irehtehieu.
Iretikitik 4. Kamanaman en Kamwomwadahn Wekdekla.
(1) Kamwomwadahn wekdeklao pahn kolahng aramas akan pwe ren kamana de sohte kamana nan usuhs, sohte lipilipil ma usuhs lap de usuhs tohrohr ehu, me pahn wiawi sohte mwotomwotasang rahn duweisek de sohte reireisang rahn ipwiki welihsek mwurin kamwomwadahn wekdeklao eh pahn koasoandier oh usuhspe kakehr en wiawi.
(2) Kamwomwadahn wekdekla ieu pahn manamanla ma e alehdi usuhs sohte tikitiksang silikis riau en me usuhski kamwomwadahn wekdeklao oh sohte tikitiksang per cent limeisek en soun usuhs me kilikilel nan pwuken usuhs me re kak iang usuhs en Weipokon en Pohnpei ni ahnsou me usuhso wiawi.
Iretikitik 5. Alahldahn Kamwomwada en Wekdekla. Pwihn en Kou Kosonned pahn kauada kosonned me pahn koasoanehdi wiepen alahldahn kamwomwadahn wekdeklah kan oh wiepe teikan ong ni kemwekid pen Ire Laud wet.
Mehn ketemen: 1. Poahsoan en Kosonned en Pohnpei (ni mahsen en Pohnpei oh Wai) kamanamanlahr sang Pwihn en Kou Poahsoan ni mahs 5, 1984. 2. Ni Oktohpe 9, 1984, Kepina kalohkidahr me Poahsoan en Kosonned en Pohnpei kamanamanlahr. 3. Poahsoan en Kosonned wet tepida manaman ni Nopempe 8, 1984, rahn silisek mwurin en Kepina ah kalohk.
Mwomwen doadoahk wet eh tepida oh imwsekla nan pali en kou kosonned: 1. Kosonned en Pohnpei S.L. No. 2L-131-82 me kamanamanlahr ni Sulai 9, 1982, kauadahr Pwihn en Kou Poahsoan en Pohnpei oh kieng irail manaman, pwukoa, doadoahk oh pil mweidada doadoahk lahn mwohni. 2. Kosonned kei me iangahki S.L. No. 2L-137-82, 10/1/82, S.L. No. 2L-159-82, 12/10/82, S.L. No. 2L-180-83, 7/1/83, S.L. No. 2L-195-83, 9/13/83, S.L. No. 2L-213-83, 11/2/83, S.L. No. 3L-17-84, 7/9/84, and S.L. No. 3L-32-84, 9/5/84 apw wekidalahr kosonned S.L. No. 2L-131-82. 3. Kosonned en Pohnpei S.L. No. 2L-214-83, 10/1/83 mweidadahr doadoahk lahn mwohni. 4. Kosonned en Pohnpei S.L. No. 3L-18-84, 7/9/84 kauada koamidi me pahn intingihada kanengen Poahsoan en Kosonned wet me pid kasukuhl. 5. Kosonned en Pohnpei S.L. No. 3L-33-84, 9/10/84 koasoanehdi wiepen repen kupwur, mwomwen eh pahn wiawi oh dahme pahn wiawi nan erein kiewekla en kosonned sang mahs ong me kapw.